Στίχοι
από την ποιητική σύνθεση «Μυθιστόρημα», 1934
Γιάννης Ρίτσος
Μετακινώντας
τσακισμένες πέτρες, ανασαίνοντας
τη
δροσιά του πεύκου πιο δύσκολα κάθε μέρα,
κολυμπώντας
στα νερά τούτης της θάλασσας
κι
εκείνης της θάλασσας
χωρίς
αφή
χωρίς
ανθρώπους
μέσα
σε μια πατρίδα που δεν είναι πια δική μας
ούτε
δική σας.
«Το
ελληνικό καλοκαίρι κατά τον Ε. Teriade»
Οδυσσέας
Ελύτης
Σιγά
σιγά, μες στο κατακαλόκαιρο, το φως αφανίζει την Ελλάδα. Χωνεύει τα νησιά,
εξουδετερώνει τις θάλασσες, αχρηστεύει τους ουρανούς. Μήτε που βλέπεις πια
βουνά, μήτε δέντρα, μήτε πολιτείες, μήτε χώμα και νερό. Άφαντα όλα.
Πιωμένος
φως – μονάχα μια σκιά μαύρη – ο άνθρωπος. Μια σκιά που μεγαλώνει, δυσανάλογα
προστατευμένη από την ίδια του τη θυσία.
Η
αντίσταση σ’ ένα τέτοιο φως: να ποιο είναι το βαθύτερο νόημα της ελληνικής
αρχιτεκτονικής.
Μέσα
στη διαφάνεια, ποιο διάφανος ακόμη, πιο λευκός,
ο Παρθενώνας δικαιώνει μυστηριακά την ύπαρξή του την ώρα που το
μεσημέρι το αττικό φτάνει στη μεγαλύτερή του ένταση κι όπου μονάχα νεράιδες
τριγυρνάν μες στο θαμπωτικό διάστημα.
Η Ελλάδα
στους χάρτες ανύπαρχτη.
Λες
και βρήκε ο κόσμος το μακαρισμένο τέλος του σ’ αυτή την απόλυτη ισότητα.
Κι
όμως, το ίδιο αυτό φως, το αστραφταβόλο, το καταιγιστικό, που αναιρεί
την Ελλάδα μες στα μεσημέρια, την αποκαθιστά πάλι το ηλιοβασίλεμα κάτω από τα φαντασμαγορικά
πυροτεχνήματα του δειλινού και αργότερα κάτω από την τρυφερή παρουσία της
Σελήνης.
Τότε
ξαναβρίσκει τον εαυτό της η Ελλάδα. Ξαναγίνεται αυτό που πραγματικά είναι.
Ξαναπαίρνει στους χάρτες τη θέση που της αξίζει. Θέλω να πω τη θέση των ονείρων.
Ο. Ελύτης, Εν λευκώ, Ίκαρος
Μυρίσαι
το άριστον - XIV
Οδυσσέας
Ελύτης
Τ'
ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές
πράξεις για παράδειγμα:
1. Εάν
αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα
αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.
2. Το
γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου
Ιησού Χριστού.
3. Η
ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα
(χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα
χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.
4. Όπου
υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προεξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει
ποιητής. Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.
5. Ένα
δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε
μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.
6. Κάθε
πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την
ικανότητα που έχουν η δύναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.
7. Ένας
«Αναχωρητής» για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας
«Ερχόμενος».
Από τη συλλογή Ο Μικρός
Ναυτίλος (1985)
[πηγή: Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002, σ. 514-515]
Εκ του
πλησίον
Οδυσσέας
Ελύτης
Τόσο
το θέρος,
τόσα τα πουλιά,
και σε μέγα βάθος
Η πάντων και πασών
Ελληνίς η θάλασσα.
Painting
by Jean Baptiste Valadie
Όλα τα
πήρε το καλοκαίρι
Στίχοι:
Οδυσσέας Ελύτης ( Τα Ρω του Έρωτα )
Μουσική:
Δημήτρης Παπαδημητρίου
Πρώτη εκτέλεση: Ελευθερία Αρβανιτάκη
Από
"Το Εμβατήριο του Ωκεανού"
Γιάννης
Ρίτσος
ΘΑΛΑΣΣΑ θάλασσα
στο νου στην ψυχή και στις φλέβες μας θάλασσα.
Είδαμε τα πλοία να φέρνουν τις μυθικές χώρες
εδώ στην ξανθή αμμουδιά
όπου αργοπορούν οι βραδινοί οδοιπόροι.
Ντύσαμε τις παιδικές αγάπες μας
με νωπά φύκια.
Προσφέραμε στους θεούς της ακρογιαλιάς
όστρακα στιλπνά και βότσαλα.
ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ
Η
ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ
Οδυσσέας
Ελύτης
Έχοντας
ερωτευθεί και κατοικήσει αιώνες μες στη θάλασσα
έμαθα γραφή και ανάγνωση
Ώστε
τώρα να μπορώ σε μεγάλο βάθος πίσω τις γενιές απανωτές
όπως αρχίζει ένα βουνό προτού τελειώσει το άλλο
Να
κοιτάζω Και μπροστά πάλι το ίδιο:
Το
βαθύ σκούρο μπουκάλι και η νέα στο μπράτσο Ελένη
με το πλάι επάνω στον ασβέστη
Να
γεμίζει κρασί της Παναγίας το μισό το σώμα της φευγάτο κιόλας
στην Ασία την αντικρινή
Και το
κέντημα όλο μετατοπισμένο μες στον ουρανό
με τα διχαλωτά πουλιά τα κιτρινάκια και τους ήλιους.
Από "Το
Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά", Ίκαρος 1971
Πίνακας:
Γιώργος Σταθόπουλος, "Κοπέλα και πλοίο"
Σχέδια
γιὰ ἕνα καλοκαίρι. [Ἄνθη τῆς πέτρας]
Γιώργος
Σεφέρης
Ἄνθη τῆς
πέτρας μπροστὰ στὴν πράσινη θάλασσα
μὲ φλέβες ποὺ μοῦ θύμιζαν ἄλλες ἀγάπες
γυαλίζοντας στ᾿ ἀργὸ ψιχάλισμα,
ἄνθη τῆς πέτρας φυσιογνωμίες
ποὺ ἦρθαν ὅταν κανένας δὲ μιλοῦσε καὶ μοῦ μίλησαν
ποὺ μ᾿ ἄφησαν νὰ τὶς ἀγγίξω ὕστερ᾿ ἀπ᾿ τὴ σιωπὴ
μέσα σε πεῦκα σὲ πικροδάφνες καὶ σὲ πλατάνια.
