ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ο ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

 

Ο έρωτας,

όνομα ουσιαστικόν,

πολύ ουσιαστικόν,

ενικού αριθμού,

γένους ούτε θηλυκού ούτε αρσενικού,

γένους ανυπεράσπιστου.

Πληθυντικός αριθμός

οι ανυπεράσπιστοι έρωτες.

 

Ο φόβος,

όνομα ουσιαστικόν,

στην αρχή ενικός αριθμός

και μετά πληθυντικός:

οι φόβοι.

Οι φόβοι

για όλα από δω και πέρα.

 

Η μνήμη,

κύριο όνομα των θλίψεων,

ενικού αριθμού,

μόνον ενικού αριθμού

και άκλιτη.

Η μνήμη, η μνήμη, η μνήμη.

 

Η νύχτα,

όνομα ουσιαστικόν,

γένους θηλυκού,

ενικός αριθμός.

Πληθυντικός αριθμός

οι νύχτες.

Οι νύχτες από δω και πέρα.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artist: Christopher Thompson (detail)

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΑΠΟΣΙΩΠΗΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

Στ’ αγκίστρια του απογεύματος,

στ’ αγκάθια των χρωμάτων,
έχουν πιαστεί και κρέμονται εικόνες.
Απ’ τη ζωή μας μέσα κι έξω απ’ τη ζωή μας
και σπαρταράν χωρίς αλληλουχία:
εικόνα μιας βροχής
και δίπλα εικόνα γέφυρας βράδυ
και στη σειρά, εικόνα προσώπων,
χωρίς όχθες και χωρίς πέρασμα.
Αλλά λίγο να τις κουνήσει ανόητα ο άνεμος
συγχέονται.
Κι έχεις μια εικόνα
προσώπων
πάνω σε γέφυρα
βράδυ
με βροχή.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artwork: Leonid Afremov THE BRIDGES OF AMSTERDAM - Palette Knife Oil Painting On Canvas

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ

άγαλμα γυναίκας με δεμένα χέρια*

 

Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα,

εγώ σε πρσφωνώ γυναίκα κατευθείαν.

 

Στολίζεις κάποιο πάρκο.

Από μακριά εξαπατάς.

Θαρρεί κανείς πώς έχεις ελαφρά ανακαθήσει

να θυμηθείς ένα ωραίο όνειρο πού είδες,

πώς παίρνεις φόρα να το ζήσεις.

Από κοντά ξεκαθαρίζει το όνειρο:

δεμένα είναι πισθάγκωνα τα χέρια σου

μ’ ένα σκοινί μαρμάρινο

κι η στάση σου είναι η θέλησή σου

κάτι να σε βοηθήσει να ξεφύγεις

την αγωνία του αιχμάλωτου.

Έτσι σε παραγγείλανε στο γλύπτη:

αιχμάλωτη.

Δεν μπορείς

ούτε μια βροχή να ζυγίσεις στο χέρι σου,

ούτε μια ελαφριά μαργαρίτα.

Δεμένα είναι τα χέρια σου.

Και δεν είν’ το μάρμαρο μόνο ο Άργος.

Αν κάτι πήγαινε ν’ αλλάξει

στην πορεία των μαρμάρων,

αν άρχιζαν τ’ αγάλματα αγώνες

για ελευθερίες και ισότητες,

όπως οι δούλοι,

οι νεκροί

και το αίσθημά μας,

εσύ θα πορευόσουνα

μες στην κοσμογονία των μαρμάρων

με δεμένα πάλι τα χέρια, αιχμάλωτη.

 

Όλοι σε λένε κατευθείαν άγαλμα,

εγώ σε λέω γυναίκα αμέσως.

Όχι γιατί γυναίκα σε παρέδωσε

στο μάρμαρο ο γλύπτης

κι υπόσχονται οι γοφοί σου

ευγονία αγαλμάτων,

καλή σοδειά ακινησίας.

Για τα δεμένα χέρια σου, πού έχεις

όσους πολλούς αιώνες σε γνωρίζω,

σε λέω γυναίκα.

 

Σε λέω γυναίκα

γιατ’ είσ’ αιχμάλωτη.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

 

*Πρόκειται για το μαρμάρινο γλυπτό του Κωνσταντίνου Σεφερλή που βρίσκεται στην Πλατεία Τοσίτσα της Αθήνας, στο πάρκο μεταξύ Πολυτεχνείου και Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Η αναφορά στο εξωκειμενικό αυτό στοιχείο γίνεται, επειδή στο ποίημα η παράσταση της αλυσοδεμένης γυναίκας προσλαμβάνεται όχι ως ιστορική και εθνική αλληγορία, αλλά ως σύμβολο της κοινωνικής καταπίεσης του γυναικείου φύλου.

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΟΙ ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΕΣ ΚΑΛΗΜΕΡΕΣ

 

Άρχισε ψύχρα.
Το γύρισε ο καιρός σε αναχώρηση.

Η πρώτη μέρα του Σεπτέμβρη
ξοδεύτηκε σε κάποια υδρορροή.
Ως χθες ακόμα όλα έρχονταν.
Ζέστες, η διάθεση για φως,
λόγια, πουλιά,
πλαστογραφία ζωής.
Γονιμοποιούνταν κάθε βράδυ τα φεγγάρια,
πολλοί διάττοντες έρωτες
ήρθαν στον κόσμο τον περασμένο μήνα.

Τώρα, η γνωστή ψύχρα
κι όλα να φεύγουν.
Ζέστες, πουλιά, η διάθεση για φως.

Φεύγουν τα πουλιά, ακολουθούν τα λόγια,
η μία ερήμωση τραβάει πίσω της την άλλη
με λύπη αυτοδίδακτη.
Ήδη αποσυνδέθηκε το φως από την επανάπαυση
κι από τις καλημέρες σου.
Τα παράθυρα ενδίδουν.
Το χέρι του μεταβλητού κλείνει τα τζάμια,
άλλοι λεν ως την άνοιξη,
άλλοι φοβούνται δια βίου.

Κι εσύ τί κάθεσαι;
Καιρός να μπεις κι εσύ στα αλλαγμένα.
Να γίνεις ό,τι αναρωτιόμουν πέρυσι:
«ποιος ξέρει τ’ άλλο μου φθινόπωρο;»
Καιρός να γίνεις «τ’ άλλο μου φθινόπωρο».
Άρχισε ψύχρα.
Ρίξε στην πλάτη σου ένα ρούχο αποδημίας.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artwork: Paul Cezanne, Apples, 1878-1879

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Η ΠΕΡΙΦΡΑΣΤΙΚΗ ΠΕΤΡΑ

 

Μίλα.
Πες κάτι, οτιδήποτε.
Μόνο μη στέκεις σαν ατσάλινη απουσία.
Διάλεξε έστω κάποια λέξη,
που να σε δένει πιο σφιχτά
με την αοριστία.
Πες:
«άδικα»,
«δέντρο»,
«γυμνό».
Πες:
«θα δούμε»,
«αστάθμητο»,
«βάρος».
Υπάρχουν τόσες λέξεις που ονειρεύονται
μια σύντομη, άδετη, ζωή με τη φωνή σου.

Μίλα.
Έχουμε τόση θάλασσα μπροστά μας.
Εκεί που τελειώνουμε εμείς
αρχίζει η θάλασσα.
Πες κάτι.
Πες «κύμα», που δεν στέκεται.
Πες «βάρκα», που βουλιάζει
αν την παραφορτώσεις με προθέσεις.
Πες «στιγμή»,
που φωνάζει βοήθεια ότι πνίγεται,
μην τη σώζεις,
πες
«δεν άκουσα».

Μίλα.
Οι λέξεις έχουν έχθρες μεταξύ τους,
έχουν τους ανταγωνισμούς:
αν κάποια απ’ αυτές σε αιχμαλωτίσει,
σ’ ελευθερώνει άλλη.
Τράβα μία λέξη απ’ τη νύχτα στην τύχη.
Ολόκληρη νύχτα στην τύχη
Μη λες «ολόκληρη»,
πες «ελάχιστη»,
που σ’ αφήνει να φύγεις.
Ελάχιστη
αίσθηση,
λύπη
ολόκληρη
δική μου.
Ολόκληρη νύχτα.

Μίλα.
Πες «αστέρι», που σβήνει.
Δεν λιγοστεύει η σιωπή με μια λέξη.
Πες «πέτρα»,
που είναι άσπαστη λέξη.
Έτσι, ίσα ίσα,
να βάλω έναν τίτλο
σ’ αυτή τη βόλτα την παραθαλάσσια.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artwork: Vasko Tashkovski, Stone Woman

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΔΕΝ ΒΑΡΙΕΣΑΙ

 

Για να ξημερώσει σ' ένα δάσος
πρέπει πρώτα να βγει στον άμβωνα του κόσμου
ένα πουλί
και να ζητήσει τον άρτον τον επιούσιον,
δήθεν πως κελαϊδάει.

Nα τρέξει ένα αμήν από δέντρο σε δέντρο,
ψίθυρος ανιδιοτελείας δήθεν.
Aπ' τις μεγάλες πέτρες
θ' ανέβει ένα λιβάνι ήμαρτον.
Aπό κει και πέρα ξεμυτίζει η λεπτομέρεια
κι η βεβαιότης πως αφήσαμε πίσω τη νύχτα.

Λίγο σαν περισκόπια υψώνονται
οι άκρες των τηλεγραφόξυλων
μήπως πλέει μακριά καμιά είδηση,
βγάζει απ' τη θήκη του το αγκάθι ο πυράκανθος,
κι ένα καμπουριασμένο μονοπάτι
παραπατάει και γράφεται.
Aπό τους γύρω όγκους πέφτει η μάσκα
και ησυχάζεις: ξεκαθαρίζει
τι είναι Πεντέλη, τι Yμηττός
και τι απομένει μύτη φόβου.

Tο χρώμα της ελιάς,
μουντό κι ολιγόλογο,
βλεφαρίζει στα φύλλα
κι είναι ευκαιρία μ' αυτό να προσδιορίσεις
μάτια ακαθορίστου χρώματος που λέμε.
Eπουσιώδης βέβαια εκκρεμότης
μα, που όσο να 'ναι, βασανίζει.
Έτσι και τα προσδιορίσεις,
μας έρχεται ολόκληρο το φως
κι αστενοχώρητο
σαν ένα δεν βαριέσαι.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artwork: Roger Fry, 1915

ΠΟΙΗΣΗ ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ

ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΕΡΙΟΥ

 

Εδώ, απέφυγες την περιπέτεια

να ξαναϋπάρχεις

κι είναι το χέρι σου μόνο

στην τετράγωνη νύχτα της φωτογραφίας.

Σαν ανάσταση σκίζει το χάρτινο σύμπαν

μονάχο κι ανεβαίνει,

σαν αίφνης

που αίρει το λίγο του κόσμου.

Με τέσσερα επί τέσσερα ουρανό πού ξεκινάει;

Αλλ’ είναι η ασφυξία των διαστάσεων

ο σπόρος των θαυμάτων.

 

Περιστρέφω τη φωτογραφία,

γιατί προκαλεί εθισμό

η παρατεταμένη χρήση των θαυμάτων.

 

Εδώ μοιάζει χέρι

που κόπηκε από σώμα χορευτού

την ώρα που έλεγε ώπα,

γιατί άλλη στροφή θα ετοίμαζε η ψυχή

κι άλλη θα μπόρεσε το σώμα.

Αντίρροπος ρυθμός που σπάζει

το μέλος και τα μέλη.

 

Περιστρέφω τη φωτογραφία.

Χέρι που βαδίζει

στον ήσυχο στενόμακρο Σεπτέμβρη

των πολλών και βουβών αληθειών.

 

Εδώ, το χέρι που θα χάραζε

ένα καλή αντάμωση

στην πρώτη πέτρα των ανθρώπων.

Ευχή που πιάνει αν φυτευτεί

σε γη φωτογραφίας μόνο.

 

Με μια ελάχιστη κίνηση

το χέρι αλλάζει πάλι

επαγγελίες αιωρήσεως.

Τώρα, όμοιο με χάδι ανοδικό

στα μακρινά μαλλιά μιας μνήμης.

 

Αχ, τι θα τις κάνει τόσες ομοιότητες

γι’ αυτόν τον έναν κόσμο;

 

Αφήνω τη φωτογραφία να πέσει.

Και το χέρι σου μένει

παλάμη ανεστραμμένη

σε κάποια χειρομάντισσα νεφέλη,

που το διαβάζει:

μαζί του δεν βλέπει να με δένει

καμιά συνεργασία στα βάρη

Μαζί δεν θα σηκώσουμε

μήτε νεκρόν,

μήτε λουλούδι

από κάτω.

 

Από την συλλογή της Κικής Δημουλά ΤΟ ΛΙΓΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Εκδόσεις Στιγμή, 1990

Artwork: Helene Funke, Träume, 1913 / Belvedere, Wien