ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Στίχοι από την ποιητική σύνθεση «Μυθιστόρημα», 1934

 Γιάννης Ρίτσος

 

Μετακινώντας τσακισμένες πέτρες, ανασαίνοντας

τη δροσιά του πεύκου πιο δύσκολα κάθε μέρα,

κολυμπώντας στα νερά τούτης της θάλασσας

κι εκείνης της θάλασσας

χωρίς αφή

χωρίς ανθρώπους

μέσα σε μια πατρίδα που δεν είναι πια δική μας

ούτε δική σας.

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

«Το ελληνικό καλοκαίρι κατά τον Ε. Teriade»

Οδυσσέας Ελύτης

 

Σιγά σιγά, μες στο κατακαλόκαιρο, το φως αφανίζει την Ελλάδα. Χωνεύει τα νησιά, εξουδετερώνει τις θάλασσες, αχρηστεύει τους ουρανούς. Μήτε που βλέπεις πια βουνά, μήτε δέντρα, μήτε πολιτείες, μήτε χώμα και νερό. Άφαντα όλα.

Πιωμένος φως – μονάχα μια σκιά μαύρη – ο άνθρωπος. Μια σκιά που μεγαλώνει, δυσανάλογα προστατευμένη από την ίδια του τη θυσία.

Η αντίσταση σ’ ένα τέτοιο φως: να ποιο είναι το βαθύτερο νόημα της ελληνικής αρχιτεκτονικής.

Μέσα στη διαφάνεια, ποιο διάφανος ακόμη, πιο λευκός, ο Παρθενώνας δικαιώνει μυστηριακά την ύπαρξή του την ώρα που το μεσημέρι το αττικό φτάνει στη μεγαλύτερή του ένταση κι όπου μονάχα νεράιδες τριγυρνάν μες στο θαμπωτικό διάστημα.

Η Ελλάδα στους χάρτες ανύπαρχτη.

Λες και βρήκε ο κόσμος το μακαρισμένο τέλος του σ’ αυτή την απόλυτη ισότητα.

Κι όμως, το ίδιο αυτό φως, το αστραφταβόλο, το καταιγιστικό, που αναιρεί την Ελλάδα μες στα μεσημέρια, την αποκαθιστά πάλι το ηλιοβασίλεμα κάτω από τα φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα του δειλινού και αργότερα κάτω από την τρυφερή παρουσία της Σελήνης.

Τότε ξαναβρίσκει τον εαυτό της η Ελλάδα. Ξαναγίνεται αυτό που πραγματικά είναι. Ξαναπαίρνει στους χάρτες τη θέση που της αξίζει. Θέλω να πω τη θέση των ονείρων.

 

Ο. Ελύτης, Εν λευκώ, Ίκαρος

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Μυρίσαι το άριστον - XIV

Οδυσσέας Ελύτης

 

Τ' ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:

1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

2. Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.

3. Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.

4. Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προεξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.

5. Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.

6. Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.

7. Ένας «Αναχωρητής» για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας «Ερχόμενος».

 

Από τη συλλογή Ο Μικρός Ναυτίλος (1985)
[πηγή: Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002, σ. 514-515]

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Εκ του πλησίον

Οδυσσέας Ελύτης

 

Τόσο το θέρος,
τόσα τα πουλιά,
και σε μέγα βάθος

Η πάντων και πασών
Ελληνίς η θάλασσα.

 

Painting by Jean Baptiste Valadie

 

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι

Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης ( Τα Ρω του Έρωτα )

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Πρώτη εκτέλεση: Ελευθερία Αρβανιτάκη

 

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

ΓΥΜΝΑΣΜΑ

Άρης Αλεξάνδρου

Δοκίμαζε, συνέχιζε τα γυμνάσματά σου.
Κοίτα που κ' η θάλασσα ανακατεύει συνεχώς
ουρανό και φύκια
πασχίζοντας να βρει το σωστό της χρώμα.

 

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Ἀμοργός (απόσπασμα)

Νίκος Γκάτσος

Μὰ εἶταν ἀγέρας κι ἔφυγε κορυδαλλὸς κι ἐχάθη 
Εἶταν τοῦ Μάη τὸ πρόσωπο τοῦ φεγγαριοῦ ἡ ἀσπράδα 
Ἕνα περπάτημα ἐλαφρὺ σὰ σκίρτημα τοῦ κάμπου 
Ἕνα φιλὶ τῆς θάλασσας τῆς ἀφροστολισμένης.

 

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΟΥ ΠΡΩΪΟΥ

Κ.Π. Καβάφης

 

Εδώ ας σταθώ. Κι ας δω κ' εγώ την φύσι λίγο.
Θάλασσα του πρωϊού κι ανέφελου ουρανού
λαμπρά μαβιά, και κίτρινη όχθη· όλα
ωραία και μεγάλα φωτισμένα.

 

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Από "Το Εμβατήριο του Ωκεανού"

Γιάννης Ρίτσος


ΘΑΛΑΣΣΑ θάλασσα
στο νου στην ψυχή και στις φλέβες μας θάλασσα.
Είδαμε τα πλοία να φέρνουν τις μυθικές χώρες
εδώ στην ξανθή αμμουδιά
όπου αργοπορούν οι βραδινοί οδοιπόροι.

Ντύσαμε τις παιδικές αγάπες μας
με νωπά φύκια.
Προσφέραμε στους θεούς της ακρογιαλιάς
όστρακα στιλπνά και βότσαλα.

ΣΠΟΥΔΗ  ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Η ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ

Οδυσσέας Ελύτης

 

Έχοντας ερωτευθεί και κατοικήσει αιώνες μες στη θάλασσα
έμαθα γραφή και ανάγνωση

Ώστε τώρα να μπορώ σε μεγάλο βάθος πίσω τις γενιές απανωτές
όπως αρχίζει ένα βουνό προτού τελειώσει το άλλο

Να κοιτάζω Και μπροστά πάλι το ίδιο:

Το βαθύ σκούρο μπουκάλι και η νέα στο μπράτσο Ελένη
με το πλάι επάνω στον ασβέστη

Να γεμίζει κρασί της Παναγίας το μισό το σώμα της φευγάτο κιόλας
στην Ασία την αντικρινή

Και το κέντημα όλο μετατοπισμένο μες στον ουρανό    
με τα διχαλωτά πουλιά τα κιτρινάκια και τους ήλιους.

 

Από "Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά", Ίκαρος 1971

Πίνακας: Γιώργος Σταθόπουλος, "Κοπέλα και πλοίο"

ΣΠΟΥΔΗ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

Σχέδια γιὰ ἕνα καλοκαίρι. [Ἄνθη τῆς πέτρας]

Γιώργος Σεφέρης

 

Ἄνθη τῆς πέτρας μπροστὰ στὴν πράσινη θάλασσα
μὲ φλέβες ποὺ μοῦ θύμιζαν ἄλλες ἀγάπες
γυαλίζοντας στ᾿ ἀργὸ ψιχάλισμα,
ἄνθη τῆς πέτρας φυσιογνωμίες
ποὺ ἦρθαν ὅταν κανένας δὲ μιλοῦσε καὶ μοῦ μίλησαν
ποὺ μ᾿ ἄφησαν νὰ τὶς ἀγγίξω ὕστερ᾿ ἀπ᾿ τὴ σιωπὴ
μέσα σε πεῦκα σὲ πικροδάφνες καὶ σὲ πλατάνια.

ΠΟΙΗΣΗ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

Η ΜΑΡΙΝΑ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ

Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη - Μα πού γύριζες

Ολημερίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Αετοφόρος άνεμος γύμνωσε τους λόφους
Γύμνωσε την επιθυμία σου ως το κόκαλο
Κι οι κόρες των ματιών σου πήρανε τη σκυτάλη της Χίμαιρας

Ριγώνοντας μ' αφρό τη θύμηση!

Πού είναι η γνώριμη ανηφοριά του μικρού Σεπτεμβρίου
Στο κοκκινόχωμα όπου έπαιζες θωρώντας προς τα κάτω
Τους βαθιούς κυαμώνες των άλλων κοριτσιών
Τις γωνιές όπου οι φίλες σου άφηναν αγκαλιές τα δυοσμαρίνια

- Μα πού γύριζες
Ολονυχτίς τη σκληρή ρέμβη της πέτρας και της θάλασσας
Σου' λεγα να μετράς μες στο γδυτό νερό τις φωτεινές του μέρες
Ανάσκελη να χαίρεσαι την αυγή των πραγμάτων
'Η πάλι να γυρνάς κίτρινους κάμπους
Μ' ένα τριφύλλι φως στο στήθος σου ηρωίδα ιάμβου.

Έχεις μια γεύση τρικυμίας στα χείλη
Κι ένα φόρεμα κόκκινο σαν το αίμα
Βαθιά μες στο χρυσάφι του καλοκαιριού
Και τ' άρωμα των γυακίνθων - Μα πού γύριζες

Κατεβαίνοντας προς τους γιαλούς τους κόλπους με τα βότσαλα
Ήταν εκεί ένα κρύο αρμυρό θαλασσόχορτο
Μα πιο βαθιά ένα ανθρώπινο αίσθημα που μάτωνε
Κι άνοιγες μ' έκπληξη τα χέρια σου λέγοντας τ' όνομά του

Ανεβαίνοντας ανάλαφρα ως τη διαύγεια των βυθών
Όπου σελάγιζε ο δικός σου ο αστερίας.

Άκουσε ο λόγος είναι των στερνών η φρόνηση
Κι ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος
Κι ο ήλιος στέκεται από πάνω του θηρίο ελπίδας
Κι εσύ πιο κοντά του σφίγγεις έναν έρωτα
Έχοντας μια πικρή γεύση τρικυμίας στα χείλη.

Δεν είναι για να λογαριάζεις γαλανή ως το κόκαλο άλλο καλοκαίρι,
Για ν' αλλάξουνε ρέμα τα ποτάμια
Και να σε πάνε πίσω στη μητέρα τους,
Για να ξαναφιλήσεις άλλες κερασιές
'Η για να πας καβάλα στο μαΐστρο.

Στυλωμένη στους βράχους δίχως χτες και αύριο,
Στους κινδύνους των βράχων με τη χτενισιά της θύελλας
Θ' αποχαιρετήσεις το αίνιγμά σου.

Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί, Εκδόσεις Ίκαρος 2002, Σσ. 58-60, 
Πρώτη Έκδοση Έργου: 1940

ΑΙΓΑΙΟ

Υπήρχε πάντα μια θέση στο παιδικό του σπίτι όπου, ανάμεσα σε σκονισμένα παιδικά παιχνίδια, θα μπορούσε κανείς να βρει τρία πράγματα: ένα κοχύλι, ένα ζωγραφισμένο βότσαλο και μια ξεθωριασμένη θαλασσογραφία. Όταν ήταν παιδί συνήθιζε να βάζει στο αυτί του το κοχύλι για να ακούει τους ήχους του Αιγαίου, καθώς επίσης να ζωγραφίζει μικροσκοπικά τοπία πάνω σε πλατιά βότσαλα, νοτισμένα ακόμα απ' την αρμύρα.

Μα όταν άφησε την θαλασσινή πατρίδα του για να ταξιδέψει μέχρι την άλλη άκρη του κόσμου, όλες οι παιδικές του αναμνήσεις εξισορρόπησαν αρμονικά μέσα στον εικαστικό του ορίζοντα, αισθητοποιήθηκαν κι έγιναν θέμα στους πίνακές του. Το Αιγαίο βρήκε στο πρόσωπό του τον ιδανικό εικαστικό εκφραστή του και ο ζωγράφος του έμεινε πιστός μέχρι το τέλος της ζωής του.

Βασιλική Δραγούνη

Δημοσίευση στην λογοτεχνική ιστοσελίδα shortstory.gr

https://shortstory.gr/%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%cf%80%ce%b5%cf%84%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%bf%cf%82-2/

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ 
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

1.

Ο έρωτας.
Το αρχιπέλαγος
Κι η πρώρα των αφρών του
Κι οι γλάροι των ονείρων του
Στο πιο ψηλό κατάρτι του ο ναύτης ανεμίζει
Ένα τραγούδι.

Ο έρωτας
Το τραγούδι του
Κι οι ορίζοντες του ταξιδιού του
Κι η ηχώ της νοσταλγίας του
Στον πιο βρεμένο βράχο της η αρραβωνιαστικιά προσμένει
Ένα καράβι.

Ο έρωτας
Το καράβι του
Κι η αμεριμνησιά των μελτεμιών του
Κι ο φλόκος της ελπίδας του
Στον πιο ελαφρό κυματισμό του ενα νησί λικνίζει
Τον ερχομό.

2.
Παιχνίδια τα νερά
Στα σκιερά περάσματα
Λένε με τα φιλιά τους την αυγή
Που αρχίζει
Ορίζοντας.

Και τ’ αγριοπερίστερα ήχο
δονούνε στη σπηλιά τους
Ξύπνημα γαλανό μέσ’ στην πηγή
Της μέρας
Ήλιος-

Δίνει ο μαΐστρος το πανί
Στη θάλασσα
Τα χάδια των μαλλιών
Στην ξεγνοιασιά του ονείρου του
Δροσιά-

Κύμα στο φως
Ξαναγεννάει τα μάτια
Όπου η Ζωή αρμενίζει προς
τ’ αγνάντεμα
Ζωή-

3.
Φλοίσβος φιλί στη χαϊδεμένη του άμμο – Έρωτας
Τη γαλανή του ελευθερία ο γλάρος
Δίνει στον ορίζοντα
Κύματα φεύγουν – έρχονται
Αφρισμένη απόκριση στ’ αυτιά των κοχυλιών.

Ποιος πήρε την ολόξανθη και την ηλιοκαμένη;
Ο μπάτης με το διάφανό του φύσημα
Γέρνει πανί του ονείρου
Μακριά
Έρωτας την υπόσχεσή του μουρμουρίζει – Φλοίσβος.

Οδυσσέας Ελύτης

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ 
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

«Τώρα θά ῾χω σιμά μου ἕνα λαγήνι ἀθάνατο νερό

Θά ῾χω ἕνα σχῆμα λευτεριᾶς ἀνέμου, ποὺ κλονίζει.
Κι ἐκεῖνα τὰ χέρια σου ὅπου θὰ τυραννιέται ὁ ἔρωτας
Κι ἐκεῖνο τὸ κοχύλι σου, ὅπου θ᾿ ἀντηχεῖ τὸ Αἰγαῖο.»

Οδυσσέας Ελύτης, Προσανατολισμοί

 ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ 
ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

«Ἀπὸ τοὺς πολύποδες τῶν κρητικῶν ἀγγείων ἢ

τὰ φτερόψαρα τῶν πρόσφατων τοιχογραφιῶν τῆς Σαντορίνης,
ἀπὸ τὸ θαλασσινὸ ἀνάμεσα σὲ δυὸ κολῶνες ἄνοιγμα κάποιου ναοῦ
ἢ τὸ γεωμετρικὸ καθήλωμα ἑνὸς αὐλητῆ σὲ μάρμαρο παριανό,
ξεσηκώνεται, σὰν ἀέρας ἐλαφρότατου γραιγολεβάντε, κάποια αἴσθηση «ἅγια»,
ὅπως θὰ λέγαμε πρωθύστερα…»

Οδυσσέας Ελύτης, από το «Σχέδιο γιὰ μίαν εἰσαγωγὴ στὸ χῶρο τοῦ Αἰγαίου»

Άγιος Νικόλαος – Ύδρα Photo: David Ellis
«Ω αμάραντο πέλαγο, τι ψιθυρίζεις πες μου» – Οδυσσέας Ελύτης

Ρόδος: Η Ακρόπολη της Λίνδου

 ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ 
ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ

Απόσπασμα από τα ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ:

«Κάποτε, όταν έγραψα ότι βουτώντας στη θάλασσα μ’ ανοιχτά μάτια είχα την αίσθηση ότι έφερνα σ’ επαφή το δέρμα μου μ’ εκείνο το λευκό της μνήμης, που μέ κυνηγούσε από κάποιο χωρίο του Πλάτωνα, τό περάσανε για κινέζικα.

Κι όμως, είναι μέσα στα πιο καθαρόαιμα ελληνικά, που ο τιμονιέρης βρίσκει το ζύγι στο πλεούμενό του, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, που τό εύρισκε ο Ικτίνος στον Παρθενώνα.
Είναι σ’ αυτά που οι ενέργειες π.χ. ενός μεγάλου πολιτικού εγγίζουν την καθαρότητα του πλέον ευγενικού μαρμάρου.

Είναι σ’ αυτά, όπου το πιο υψηλό ερωτικό αίσθημα φτάνει ως τη στυφή γεύση του μαύρου σταφυλιού.

Κάτι που δίνει λαβή να πιστέψει κανείς ότι οι ποιητές παίζουνε με τις λέξεις, ενώ στην πραγματικότητα, εάν το καλοσκεφθείς, σοβαρεύονται κατά τι περισσότερο απ’ ό τι τό επιτρέπει η συνομιλία μπροστά σε μιαν οθόνη κλειστή, χωρίς κανέναν ορίζοντα.

Το Αιγαίο δεν έχει οθόνη, δεν απέκτησε ποτέ.
Είναι από ύλη ή πνεύμα (δεν έχει σημασία) οδηγημένα στο ουσιώδες.

Το παν -για ότι πιθανόν το ακατάλυπτο αντιπροσωπεύει- είναι η διαύγεια. Η δυνατότητα να βλέπεις μες απ’ το πρώτο και το δεύτερο και το τρίτο και το πολλοστό επίπεδο μιας και μόνης πραγματικότητας, το μονοδιάστατο και συνάμα πολύφθογγο σημείο τής μεταφορικής τους σημιολογίας.»

Οδυσσέας Ελύτης

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ

ΜΥΣΤΗΣ ΑΙΣΘΗΣΕΩΝ

Οι συνεχείς αναφορές του Οδυσσέα Ελύτη στην Παναγία με διάφορους τρόπους, είναι καλό να ειδωθούν και από τη σκοπιά της προσομοίωσης της με τη γη και την ύλη-μητέρα στο αμόλυντο και καθαρό της στοιχείο.

«Και την ύλη, επίσης, όπως την εννοούσα. Όχι ως καταναλωτής αλλά σαν μύστης αισθήσεων.»

Η ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη είναι μια μυητική διαδικασία και μια πρόταση μεταμόρφωσης. Απαιτεί πεπαιδευμένο ον, στο σώμα, στα συναισθήματα, στο νου. Δεν χαρίζεται και είναι και επικίνδυνη για τους αμύητους. Είναι πυρ και κατακαίει τόσο τον απροετοίμαστο, όσο και εκείνον που θα την διαβάσει μόνο φυσιολατρικά.

Ο Οδυσσέας Ελύτης είναι μυστικιστής και αποκρυφιστής ποιητής ταυτόχρονα, που συνεχίζει την παράδοση των μυστικών ποιητών της Ανατολής και μέσω του σουρεαλισμού και της Ελληνικής παιδείας συνδέεται με τους αποκρυφιστές ποιητές της δύσης.

Γεφυρώνει την ορθολογική δύση με την «άλογη» ανατολή και αυτό το έπραξε ως Έλλην.

Όπως οφείλει να το πράξει και κάθε Έλλην, καταμεσίς του Αιγαίου, κατακαλόκαιρο.

Έργο Κώστα Γραμματόπουλου, Αιγαίο XXV

Άγιος Δημήτριος-Σύρος

Σύρος

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ
ΣΙΚΙΝΟΣ

Και έγιναν τα θυρανοίξια του αφιερωμένου στην Παναγιά την Παντοχαρά μικρού ναού στη Σίκινο, που ο Ελύτης ύμνησε και ξεχώρισε για την παράξενη ομορφιά της.

«Η Παναγιά το πέλαγο / κρατούσε στην ποδιά της / τη Σίκινο, την Αμοργό / και τ’ άλλα τα παιδιά της», γράφει ο ποιητής στη συλλογή «Τα Ρω του Έρωτα».

Ποτέ όμως δεν επισκέφτηκε το νησί, όπως διευκρινίζεται σε αναθηματική πλακέτα στον τοίχο του ναού, δεξιά της εισόδου.

Θαύμαζε τη Σίκινο μακρόθεν:
«Η Σίκινος για τον Ελύτη εκφράζει την παρθένα Ελλάδα. Τού άρεσε και ο ήχος της λέξης "Σίκινος"», λέει ο αρχιτέκτων Αλέξανδρος Σαμαράς.
Η τοποθεσία που επιλέχθηκε για την ανέγερση του ξωκλησιού, όπως εξηγεί ο ίδιος, είναι ένας χώρος απλός, αιγαιοπελαγίτικος, που έχει μια φυσική ομορφιά και αθωότητα.
Βλέπει ανεμπόδιστα στο Αιγαίο, κοιτάει στον βορρά και στο βάθος φαίνεται η Σίφνος, 
«Το εκκλησάκι βρίσκεται επάνω στον "αέρα"».
 Πελεκημένη στην πέτρα στο υπέρθυρο της εκκλησιάς διαβάζουμε τη φράση:  «Παρθένω Σικινίω Οδυσσέας Ελύτης ανέθηκε».

«ΕΙΜΑΙ ΤΟΥ ΟΛΙΓΟΥ και του ακριβούς. Δεν υπήρξα ποτέ του τρίτου προσώπου. Τρέφομαι από το δ υ σ και το ε υ που κατά περίσταση προσφέρω.
Αρνούμαι όμως τροφή στους χορτάτους, που ζητούν ολοένα κι άλλη, κι άλλη πείνα. Θα ‘τανε σα να επεδίωκα να ιδιοποιηθώ τα ίδια μου τα υπάρχοντα.
 Κατά τα άλλα, συχνάζω εκεί όπου κάθε θολούρα, ως κι ο καπνός του τσιγάρου μου ακόμη εξουδετερώνεται απ’ το θαλασσάκι που φυλάγει καλού-κακού για χάρη μου στο βορειοδυτικό της ντουλαπάκι η Παναγιά η Παντοχαρά.»

Αυτά λέει ο Οδυσσέας Ελύτης στον Κήπο με τις αυταπάτες.

Κι ακόμα λέει εκεί κάπου παρακάτω: «Έρχομαι… στην Παρθένο της Σικίνου, πριν να υπάρξει…»

Η Παναγία η Παντοχαρά του Ελύτη, στη Σίκινο
«Καμιά φωνή δεν πάει χαμένη, στους κόρφους τ’ ουρανού Φωνές και χρώματα ηχερά. Στο μακρινό ξωκλήσι του πουνέντε…» Οδυσσέας Ελύτης

Σίκινος

Σίκινος

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ

ΣΕΡΙΦΟΣ

«Μπροστά στη ράχη της Σέριφος, όταν ανεβαίνει ο ήλιος, τα πυροβόλα όλων των μεγάλων κοσμοθεωριών παθαίνουν αφλογιστία.

 Ο νους ξεπερνιέται από μερικά κύματα και λίγες πέτρες, κάτι παράλογο ίσως, παρ’ όλ’ αυτά ικανό να ξαναφέρει τον άνθρωπο στις πραγματικές του διαστάσεις.

Επειδή τι άλλο θα τού ήτανε χρήσιμο να ζήσει;
Αν τού αρέσει να ξεκινά λάθος είναι, επειδή δεν θέλει να ακούσει.

Ερήμην του, το Αιγαίο, λέει και ξαναλέει εδώ και χιλιάδες χρόνια, με το στόμα του φλοίσβου σ’ ένα μήκος ακτών απέραντο: α υ τ ό ς  ε ί σ α ι ! »

Οδυσσέας Ελύτης – Προσανατολισμοί

Σέριφος

ΑΙΓΑΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ

ΗΛΙΟΣ Ο ΠΡΩΤΟΣ

Πίνοντας ήλιο κορινθιακό
Διαβάζοντας τα μάρμαρα

Δρασκελίζοντας αμπέλια θάλασσες
Σημαδεύοντας με το καμάκι
Ένα τάμα ψάρι που γλιστρά
Βρήκα τα φύλλα που ο ψαλμός του ήλιου αποστηθίζει

Τη ζωντανή στεριά που ο πόθος χαίρεται
Ν' ανοίγει.

Πίνω νερό κόβω καρπό
Χώνω το χέρι μου στις φυλλωσιές του ανέμου
Οι λεμονιές αρδεύουνε τη γύρη της καλοκαιριάς
Τα πράσινα πουλιά σκίζουν τα όνειρά μου
Φεύγω με μια ματιά
Ματιά πλατιά όπου ο κόσμος ξαναγίνεται
Όμορφος από την αρχή στα μέτρα της καρδιάς.

Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος

Κολάζ: Δέσποινα Παπαευστρατίου