Αφιέρωμα στην 8η Μάρτη: Ηλικία – Φύλο –
Λογοτεχνία (8ο άρθρο)
Link αφιερώματος του
διαδικτυακού περιοδικού Θράκα:
https://thraca.gr/2026/03/afieroma-stin-8h-marth-hlikia-fylo-logotechnia-8.html
Σε συνέχεια της δράσης «Γυναίκες
επί σκηνής», η ΑΜΚΕ Θράκα, το Δίκτυο Γυναικών Συγγραφέων κατά
της Έμφυλης Βίας και των Γυναικοκτονιών «Η Φωνή Της», καθώς και
το Δίκτυο Συγγραφέων, διοργάνωσαν φέτος δράση με θέμα «Ηλικία
– Φύλο – Λογοτεχνία».
Ο ηλικιακός ρατσισμός (ηλικισμός)
στις γυναίκες αναφέρεται στα στερεότυπα (πώς σκεφτόμαστε), στις προκαταλήψεις
(πώς νιώθουμε) και στις διακρίσεις (πώς ενεργούμε) απέναντι στις άλλες ή στις
εαυτές μας με βάση την ηλικία. Πρόκειται για ένα κοινωνικό φαινόμενο που
επηρεάζει το λογοτεχνικό πεδίο, ειδικά σε συσχέτιση με το φύλο, στον τρόπο με
τον οποίο διαμορφώνονται οι έννοιες (του τι θεωρείται) «γνωστή / επιδραστική
συγγράφισσα», «διεθνούς εμβέλειας / θεμάτων» και «εντός κανόνα / με ποιοτικό
έργο».
Εκτός από τα στερεότυπα των φύλων και
την οικονομική ανισότητα, ένας από τους κύριους μηχανισμούς αποκλεισμού των
γυναικών από τη λογοτεχνία είναι η ηλικία. Ενώ οι νέες γυναίκες συχνά
πατρονάρονται, παιδικοποιούνται ή αντικειμενοποιούνται, οι μεγαλύτερες γυναίκες
συχνά δεν περιλαμβάνονται ή παραβλέπονται, τα αισθητικά τους επιτεύγματα και οι
επιρροές τους ελαχιστοποιούνται, οι προοπτικές τους περιθωριοποιούνται, η
παρουσία τους μειώνεται σε κάθε επίπεδο σε σύγκριση με τους άνδρες ομόλογούς
τους.
Οι «Γυναίκες επί σκηνής» και το
διαδικτυακό περιοδικό Θράκα με αφορμή την 8η Μάρτη συγκέντρωσαν σε ένα
ειδικό αφιέρωμα, κείμενα που μιλούν για τον ηλικιακό ρατσισμό
σε σχέση με το φύλο και τη λογοτεχνία. Το αφιέρωμα χωρίζεται σε μέρη που
δημοσιεύτηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του Φεβρουαρίου και η δημοσίευσή τους
συνεχίζεται ως το τέλος του Μαρτίου.
Στο συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζονται
έργα των: Λίνα Φυτιλή, Ελένη Καρασαββίδου, Φωτεινή Μυλωνά-Ραΐδη, Μαρία
Χριστοδούλου, Στέλλα Παντζαρτζή, Ελισάβετ Πολίτη, Αφροδίτη Λυμπέρη, Γεωργιάνα
Λούκου, Γεωργία Βεληβασάκη, Γιώτα Βασιλακοπούλου, Βασιλική Δραγούνη, Πηνελόπη
Ζαλώνη, Αλεξία Ζουμπουλάκη, Στέλλα Δ. Σακαλή, Έλενα Αγγελοπούλου, Σωκράτης
Καμπουρόπουλος, Κατερίνα Λιβιτσάνου Ντάνου.
Επιμελήτριες του αφιερώματος: Marija
Dejanović, Πέννυ Μηλιά.
***
Βασιλική
Δραγούνη
Μικροσκοπικά
δοχεία τέφρας
Εκτοξεύονται
από το ένα νοητικό στρατόπεδο στο άλλο
(υπάρχουν πολλά)
ακόμη και από στρατόπεδα μέσα σε στρατόπεδα
(σε μερικά έχεις στήσει σκηνή εδώ και χρόνια)
αλλά αυτό που έχεις στο μυαλό σου
είναι δωρικό, ελαφρύ, μινιμαλιστικό,
ελεύθερο από τις ιδεοληπτικές σου παρορμήσεις,
καθαρό, στιλβωμένο, γυμνό
στο πίσω μέρος ενός φορτηγού που βγάζει καπνό.
Παρόλα
αυτά, καθώς δεν κρατάς ημερολόγια,
σε διαπερνά η ανάγκη να αφήσεις έναν χάρτη πίσω σου:
βιβλία, μουσική, ρούχα, DVD, έργα τέχνης,
εξωτερικούς σκληρούς δίσκους, φωτογραφίες
και, ίσως, φίλους.
Μπορεί
να πασχίζεις να ξεφορτωθείς γιατρούς, συντρόφους,
να μπλέκεις σε μεθυσμένες συζητήσεις,
να σέρνεις κάθε άνοιξη θλιβερά χαρτόκουτα
για να ξεφορτωθείς ορδές από δάκρυα φαντασμάτων
από συρτάρια και ντουλάπες.
Μπορεί
να εντάξεις στις συνήθειές σου το πράσινο τσάι,
να αγνοείς τις εγκεφαλικές διαταραχές, τον σιγανό πόνο,
να γευτείς κάθε πικρή ρίζα ή πράσινο φύλλο,
να ονειρευτείς τη σιδερένια γεύση του αίματος της παιδικής ηλικίας
να πέσεις σε κώμα με εκρήξεις και σεισμούς.
Είναι
όλα μάταια.
Έτσι προς το παρόν σε παρηγορούν οι αυταπάτες σου,
σαν μικροσκοπικές λαμπερές τεφροδόχοι
ακτινοβόλου προ-άνοιας.
***
Artwork: “The
Critics” by
Harold Harvey, 1922 (Birmingham Museums)