ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΓΩΝ ΤΡΙΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ WRITERS INTERNATIONAL EDITION & ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ (ΕΕΛ)

 

ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ

 «Κάθε δημιουργός κουβαλά μέσα του μια διαφορετική εσωτερική γεωγραφία.

Και ίσως η ποίηση να είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η αόρατη γεωγραφία γίνεται φως.»

 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΡΑΓΟΥΝΗ

«Η ποίηση της Βασιλικής Δραγούνη μοιάζει με υπόγειο ρεύμα μνήμης και συμβολισμού - σαν μια μυστικιστική γλώσσα που έρχεται από αλλού για να φωτίσει το σήμερα.»

 

1. «Η γραφή σου έχει έντονα συμβολικά και σχεδόν προφητικά στοιχεία. Από πού γεννιέται αυτή η εσωτερική ατμόσφαιρα των έργων σου; Είναι βίωμα, διαίσθηση ή ένας άλλος τρόπος θέασης του κόσμου;»

Η εσωτερική ατμόσφαιρα των έργων μου γεννιέται από μια διαρκή συνάντηση βιώματος, διαίσθησης και ενός βαθύτερου τρόπου θέασης του κόσμου, τα οποία στην ποίησή μου λειτουργούν αλληλένδετα. Το βίωμα είναι η πρώτη ύλη - οι προσωπικές εμπειρίες, οι απώλειες, οι στιγμές έντασης, η αβεβαιότητα, η αίσθηση της φθοράς αλλά και η ανάγκη του ανθρώπου να υπερβεί τα όριά του.

Η διαίσθηση παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Πολλές φορές αισθάνομαι ότι η ποίηση προηγείται της λογικής ερμηνείας. Ένα ποίημα μπορεί να ξεκινήσει από μια εικόνα, μια λέξη ή μια αίσθηση που δεν μπορώ αρχικά να εξηγήσω, αλλά που κουβαλά μέσα της έναν υπόγειο παλμό. Ίσως γι’ αυτό στα έργα μου εμφανίζονται συμβολικά και σχεδόν προφητικά στοιχεία - όχι επειδή επιχειρώ να «προβλέψω» το μέλλον, αλλά επειδή προσπαθώ να αφουγκραστώ τις ρωγμές του παρόντος, εκεί όπου ήδη διαμορφώνονται οι αλλαγές, οι φόβοι και οι μετατοπίσεις της εποχής μας. Ίσως λοιπόν η «προφητική» διάσταση της γραφής μου να μην αφορά το μέλλον με τη στενή έννοια, αλλά μία βαθύτερη επίγνωση του ανθρώπινου τοπίου.

Νομίζω πως η ποίηση έχει τη δύναμη να λειτουργεί σαν ένας εναλλακτικός τρόπος ανάγνωσης της πραγματικότητας. Δεν βλέπει μόνο αυτό που είναι ορατό, αλλά και αυτό που υποκρύπτεται πίσω από τα γεγονότα: τη σιωπή, την αγωνία, την εσωτερική σύγκρουση, την ανάγκη για νόημα. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα αυτή η περιοχή ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, ανάμεσα στην ελπίδα και στην κατάρρευση, όπου ο άνθρωπος συνεχίζει να αναζητά έναν τρόπο να σταθεί όρθιος απέναντι ακόμη και στην πιο ζοφερή πραγματικότητα.

2.«Οι τίτλοι των έργων σου - “Άλεκτες Προφητείες”, “Κρόνος Χρόνος”, “Ανάδρομη Αμφιλύκη” - μοιάζουν να κινούνται ανάμεσα στον μύθο, τον χρόνο και το μεταφυσικό. Τι ρόλο παίζει ο χρόνος στην ποίησή σου;»

Ο χρόνος αποτελεί έναν από τους κεντρικούς άξονες της ποιητικής μου σκέψης. Δεν τον αντιλαμβάνομαι ως μια ευθύγραμμη πορεία από το παρελθόν προς το μέλλον, αλλά ως μια διαρκή, ρευστή κατάσταση μέσα στην οποία συνυπάρχουν μνήμη, απώλεια, προσδοκία και μεταμόρφωση. Στην ποίησή μου ο χρόνος δεν λειτουργεί μόνο ως χρονικό πλαίσιο, λειτουργεί σχεδόν ως ζωντανή δύναμη, ως ένας αόρατος μηχανισμός που διαμορφώνει τη συνείδηση, τις σχέσεις και την ίδια την ανθρώπινη εμπειρία.

Ίσως γι’ αυτό οι τίτλοι των έργων μου κινούνται συχνά ανάμεσα στον μύθο, το μεταφυσικό και την έννοια της χρονικότητας. Οι «Άλεκτες Προφητείες», για παράδειγμα, σχετίζονται με έναν χρόνο υπόγειο και εκκρεμή, με όσα δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί αλλά ήδη κυοφορούνται μέσα στην πραγματικότητα.

Με απασχολεί ιδιαίτερα επίσης ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος βιώνει τον χρόνο εσωτερικά. Υπάρχουν στιγμές που ένας μόνο φόβος ή μια μνήμη μπορεί να διαστείλει τον χρόνο, ενώ άλλες φορές ολόκληρες περίοδοι ζωής χάνονται σαν μια αστραπή. Αυτή η υποκειμενικότητα του χρόνου με ενδιαφέρει ποιητικά περισσότερο από την αντικειμενική του διάσταση.

Παράλληλα, ο χρόνος στην ποίησή μου συνδέεται και με τη φθορά, όχι όμως αποκλειστικά με αρνητικό τρόπο. Μέσα από τη φθορά γεννιέται και η μεταμόρφωση. Η κατάρρευση ενός παλιού κόσμου μπορεί να ανοίξει χώρο για μια νέα συνείδηση, για μια διαφορετική ανάγνωση του εαυτού και της πραγματικότητας. Γι’ αυτό και στα έργα μου συχνά συνυπάρχουν η αγωνία και η ελπίδα, το σκοτάδι και η δυνατότητα αναγέννησης.

Ο μύθος, τέλος, λειτουργεί για μένα σαν μια διαχρονική γλώσσα του ανθρώπου. Μέσα από μυθολογικά και μεταφυσικά στοιχεία προσπαθώ να εκφράσω σύγχρονες υπαρξιακές αγωνίες. Γιατί, παρότι αλλάζουν οι εποχές, τα βαθύτερα ερωτήματα του ανθρώπου απέναντι στον χρόνο, τη μοίρα, τον θάνατο και την υπέρβαση παραμένουν ουσιαστικά τα ίδια.

3.«Παρότι εργάζεσαι σε έναν απαιτητικό και τεχνοκρατικό χώρο όπως η αεροπορία, η γραφή σου είναι βαθιά εσωτερική και ποιητική. Πώς συνυπάρχουν αυτοί οι δύο κόσμοι μέσα σου;»

Για πολλούς ανθρώπους αυτοί οι δύο κόσμοι μοιάζουν αντιφατικοί: ο επαγγελματικός μου χώρος από τη μία, με την ευθύνη και την τεχνική ακρίβεια που απαιτεί και η ποίηση από την άλλη, που κινείται στον χώρο του συναισθήματος, του συμβολισμού και της εσωτερικής αναζήτησης. Για εμένα αυτοί οι δύο χώροι δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά αλλά συμπληρωματικά.

Στον αεροπορικό χώρο αντιλαμβάνεται κανείς τη σημασία της συγκέντρωσης και της διαρκούς εγρήγορσης απέναντι στον κόσμο. Είναι ένας χώρος όπου ο χρόνος, η απόφαση και η λεπτομέρεια αποκτούν καθοριστική σημασία. Αυτή η εμπειρία, ακόμη και αν φαίνεται τεχνοκρατική, με έχει φέρει πολύ κοντά στην ανθρώπινη ευθραυστότητα και στην επίγνωση ότι τα πάντα μπορούν να αλλάξουν μέσα σε μια στιγμή. Και αυτή ακριβώς η επίγνωση περνά βαθιά μέσα στη γραφή μου.

Από την άλλη πλευρά, η ποίηση είναι ο εσωτερικός μου χώρος ελευθερίας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορώ να επεξεργαστώ όσα δεν χωρούν στη λογική ή στην τεχνική γλώσσα. Η ποίηση μου επιτρέπει να κινηθώ μέσα στο υπαινικτικό, στο συμβολικό και στο άρρητο. Θα έλεγα ότι η μία πλευρά ισορροπεί την άλλη: η πειθαρχία του επαγγελματικού κόσμου με κρατά γειωμένη, ενώ η γραφή με βοηθά να μη χάσω την εσωτερική μου ευαισθησία.

Υπάρχει επίσης κάτι βαθιά ποιητικό στην ίδια την έννοια της πτήσης. Η αίσθηση της μετάβασης, της απόστασης από τη γη, η θέαση του κόσμου από ψηλά, η συνεχής μετακίνηση ανάμεσα σε τόπους και ανθρώπους, όλα αυτά δημιουργούν μια ιδιαίτερη σχέση με τον χώρο, τον χρόνο και τη μοναξιά. Συχνά αισθάνομαι ότι οι δύο αυτοί κόσμοι επικοινωνούν υπόγεια μεταξύ τους περισσότερο απ’ όσο φαίνεται.

Σε γενικές γραμμές, θεωρώ ότι ο άνθρωπος δεν είναι μονοδιάστατος. Μπορεί να κινείται μέσα σε αυστηρά δομημένα περιβάλλοντα και ταυτόχρονα να διατηρεί έναν βαθιά εσωτερικό, ποιητικό πυρήνα. Για μένα η γραφή δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα, αλλά ένας τρόπος να την κατανοήσω βαθύτερα.

4.«Στην ποίησή σου υπάρχει συχνά η αίσθηση αφύπνισης - σαν να θέλεις να ταρακουνήσεις τον αναγνώστη από μια εσωτερική λήθη. Θεωρείς ότι η ποίηση οφείλει να αφυπνίζει;»

Πιστεύω πως η ποίηση δεν έχει υποχρεώσεις με την αυστηρή έννοια του όρου, δεν λειτουργεί ως μηχανισμός καθοδήγησης. Ωστόσο, θεωρώ ότι η βαθύτερη δύναμή της βρίσκεται ακριβώς στην ικανότητά της να αφυπνίζει - όχι απαραίτητα μόνο πολιτικά ή ιδεολογικά, αλλά και υπαρξιακά, συναισθηματικά και εσωτερικά.

Ζούμε σε μια εποχή υπερπληροφόρησης και συνεχούς θορύβου, όπου ο άνθρωπος συχνά συνηθίζει την αγωνία, την απώλεια, τη μοναξιά ή ακόμη και τη βία γύρω του. Δημιουργείται έτσι μια μορφή εσωτερικής λήθης, μια κατάσταση όπου πολλά βιώνονται μηχανικά, χωρίς ουσιαστική επεξεργασία. Η ποίηση έχει τη δυνατότητα να διακόπτει αυτή τη συνήθεια. Να δημιουργεί μία ρωγμή μέσα στην καθημερινότητα και να αναγκάζει τον αναγνώστη να σταθεί απέναντι στον εαυτό του και στον κόσμο με μεγαλύτερη επίγνωση.

Αυτό προσπαθώ κι εγώ μέσα από τη γραφή μου - όχι να δώσω απαντήσεις, αλλά να ενεργοποιήσω ερωτήματα. Να προκαλέσω μία εσωτερική μετατόπιση, ακόμη και μικρή. Η αφύπνιση που με ενδιαφέρει δεν είναι κραυγαλέα, πολλές φορές είναι υπόγεια, σχεδόν σιωπηλή. Μπορεί να γεννηθεί μέσα από μια εικόνα, έναν συμβολισμό ή μια αίσθηση ανοιχτής εκκρεμότητας που παραμένει μέσα στον αναγνώστη και μετά το τέλος του ποιήματος.

Για εμένα, λοιπόν, η ποίηση δεν είναι απλώς αισθητική εμπειρία. Είναι ένας τρόπος να επανασυνδεθεί ο άνθρωπος με όσα έχει μέσα του αποσιωπήσει. Να κοιτάξει πιο βαθιά την πραγματικότητα, ακόμη κι όταν αυτή είναι δύσκολη ή σκοτεινή. Γιατί πολλές φορές η αληθινή αφύπνιση ξεκινά ακριβώς από τη στιγμή που κάποιος τολμά να αντικρίσει κατάματα αυτό που για καιρό απέφευγε να δει.